Możliwości leczenia

 

Głównym celem terapii, niezależnie od wyboru metody leczniczej, powinno być dążenie do osiągnięcia maksymalnych potencjalnych możliwości rozwojowych dziecka przez zmniejszenie stopnia niepełnosprawności motorycznej i umożliwienie pełnego uczestnictwa w życiu społecznym i niezależności w dorosłym życiu1.

W zależności od rodzaju i nasilenia spastyczności pacjent powinien mieć dobraną odpowiednią terapię. W leczeniu spastyczności rzadko i krótkotrwale stosowane są leki doustne obniżające napięcie mięśniowe. Podstawowe leczenie we wczesnym okresie to iniekcje toksyny botulinowej. Bardzo ważna jest rehabilitacja chorego. W późnym okresie, gdy wystąpią przykurcze, przeprowadzane są zabiegi chirurgiczne (wydłużenia mięśni i przeszczepy ścięgien, a także zabiegi korekcyjne kości). Ulgę choremu mogą przynieść mniej inwazyjne, a przede wszystkim odwracalne, metody leczenia. Niezwykle ważne jest kompleksowe leczenie.

Rehabilitacja

Fizjoterapia jest integralną częścią procesu leczenia chorego po uszkodzeniu ośrodkowego układu nerwowego (OUN) oraz dziedziną medycyny, która przez kompleksowy zespół działań zmierza do osiągnięcia przez pacjenta możliwie najwyższego poziomu jego funkcjonowania, jakości życia i integracji społecznej. Fizjoterapia oddziałuje na chorego za pomocą ruchu (kinezyterapia), bodźców fizykalnych (fizykoterapia) oraz masażu. 2

Doustne leczenie farmakologiczne

Warunkiem właściwego wyboru metody leczenia jest rozważenie celu postępowania leczniczego i potencjalnie możliwych innych jego skutków. Wybór farmakoterapii musi być świadomy i dostosowany do konkretnego pacjenta. Przy wyborze konkretnego leku należy uwzględnić wskazania i ograniczenia dotyczące indywidualnego pacjenta. Należy przewidzieć ewentualne działania pożądane i niepożądane, a także w przypadku podawania kilku środków jednocześnie – możliwe interakcje.

Toksyna botulinowa

Stosowana w neurologii od kilkunastu lat. Podawana domięśniowo przez iniekcję. Po podaniu BTX-A dochodzi do zmniejszenia napięcia mięśniowego. Działanie wszystkich typów BTX polega na hamowaniu acetylocholiny z zakończeń presynaptycznych w obrębie obwodowego układu nerwowego.

Pompa baklofenowa

Od 2012 roku polscy chorzy cierpiący na ciężką spastyczność, u których stosowanie toksyny botulinowej nie przynosi ulgi ze względu na zbyt wiele mięśni zajętych spastycznością, mają możliwość wszczepienia pompy baklofenowej. Pompa baklofenowa jest jedną z najnowocześniejszych metod leczenia spastyczności u dzieci z ciężkimi postaciami MPD i nie tylko. Terapia za pomocą programowalnej pompy polega na podawaniu płynnego baklofenu w sposób ciągły bezpośrednio do płynu mózgowo-rdzeniowego. Dawki leku ustalane są indywidualnie do potrzeb konkretnego pacjenta. Dzięki zastosowaniu tej metody jesteśmy w stanie znacznie obniżyć napięcie mięśni, dolegliwości bólowe, czy występowanie ruchów mimowolnych, ale przede wszystkim poprawić jakość życia chorego umożliwiając mu pełniejsze uczestniczenie w życiu rodzinnym i społecznym. Terapia ITB (za pomocą pompy infuzyjnej) jest precyzyjną metodą leczenia z udowodnionym łagodzeniem objawów ciężkiej spastyczności spowodowanej porażeniem mózgowym.

Dzięki wszczepieniu pompy możemy podać mniejszą ilość leku, uzyskujemy lepszy efekt terapeutyczny, bez efektów niepożądanych występujących po podaniu doustnym tej samej substancji leczniczej. Terapia pozwala zredukować ryzyko często występującego u dzieci z MPD zaburzeń wtórnych np. zwichnięcia stawu biodrowego, wywołanego przez nadmiernie aktywne, spastyczne mięśnie” – dr Marcin Bonikowski.

Dla wielu chorych wszczepienie pompy to możliwość rozpoczęcia normalnego życia, pójścia do szkoły, skończenia studiów, czy prowadzenia aktywnego życia zawodowego. Zmniejszenie objawów towarzyszących spastyczności przynosi ulgę nie tylko pacjentom, ale i ich bliskim, którzy pełnią funkcję opiekunów kosztem swojego życia zawodowego i społecznego. Dlatego tak ważne jest właściwe, skuteczne leczenie.

Zabiegi neurochirurgiczne

Operacje ortopedyczne, m.in. uwalnianie mięśni i wydłużanie ścięgien poprawiają zakres ruchu w stawach i ułatwiają poruszanie dolnymi kończynami. Skutkiem ubocznym jest trwałe osłabienie mięśni, co prowadzi do nieprawidłowej postawy i deformacji. Zabiegi zmniejszają skutki spastyczności, jednak, jako metoda nieodwracalna, powinny być przeprowadzane w ostateczności, po wyczerpaniu wszystkich innych metod leczenia.

1 Klimont L., „Metody usprawniania w mózgowym porażeniu dziecięcym” [w:] Sławek J. „Spastyczność”, 2007, str. 56.

2 Krawczyk M., „Fizjoterapia w spastyczności dorosłych pacjentów” [w:] Sławek J. „Spastyczność” 2007, str. 56.